DOLAR: 3.77 TL
EURO: 3.99 TL

Süblimleşme Nasıl Gerçekleşir?

27.04.2014
183 kez görüntülendi

Süblimleşme Nasıl Gerçekleşir?

Süblimleşme; Katı halden gaz hale doğrudan geçiştir.

Eskiden, simya işlemlerinde, süblimleşme uçucu cisimlerin damıtılması (bunlar daha sonra yoğunlaşırdı) anlamına gelirdi.

İncelenen bir madde için, katı evreyle gaz evrenin dengede olduğu bir sıcaklık ve bir basınç bulmak her zaman olasıdır. Helyum buna uymayan tek istisnadır. Dengenin sağlandığı p basıncı ve T sıcaklığının değerleri çizimde görülen eğrinin NM bölümüne denk düşerler. Bu NM bölümüne süblimleşme eğrisi adı verilir ve üçlü M noktasında (helyumun üçlü noktası yoktur) sıvı-buhar ve katı-sıvı dengelerine denk gelen eğrilerle birleşir. Üçlü noktanın basıncı olağan basınçtan (1 bar) yüksek olduğunda, katı, ergimeden süblimleşir (ergime ancak basınç artırıldığında gözlenebilir). Üçlü noktasının koordinatları T = – 56,7°C ile p = 5,1 bar olan ve katı halde karbondioksit karı adını alan karbondioksit gazında da durum budur (olağan basınçta karbondioksit karı karbondioksit gazına dönüşür). Sabit basınçta bir cismi süblimleştirmek için ısı sağlamak gerekir; buna karşılık, buharın katı halinde kondansasyonu ısı verir. Süblimleşme ısısı yüksektir, çünkü molekülleri aralamak için gereken işe denk düşer. Nitekim, moleküller buharda oldukça ayrık dururken, katıda birbirine yakın dururlar. Doğada, su buharının buz halinde kondansasyonu büyük miktarda ısılarla gerçekleşir ve iklimleri etkiler.

Bazı katı cisimler (iyot, kâfuru, vb.) ergime sıcaklıklarının altında yüksek bir buhar gerilimine sahiptirler. Dolayısıyla, bunları karışımlardan ayırmak ve arıtmak olasıdır. Karbon karı düşük sıcaklıkların elde edilmesinde kullanılır: Karbondioksit karı, süblimleşirken büyük miktarda ısı soğurur. Organik maddelerin kurutulması için buz süblimleştirilir (liyofilleştirme).

Bir bileşiğin süblimleşebilmesi için, erime noktasının altındaki bir sıcaklıkta göreceli olarak yüksek buhar basıncına sa¬hip olması gereklidir. Bazı katılarda tanecikler arası çekim kuvveti düşüktür. Buda süblimleşme olayının gerçekleşmesine neden olur.

Örneğin, kanfor’un (e.n. 180°C) erime noktası civarında buhar basıncı 370 mm. Hg. dır.

Kanfor, atmosfer basıncında ısıtıldığı zaman 180° de erir ve 208°C de kaynar. Ancak dış basınç 370 mm Hg’ın altına düşürüldüğü zaman katı kanfor doğrudan gaz faza geçer. Bu yüzden kanfor 370 mm Hg basıncının altında kolaylıkla

Yukarıdal atm. basınç altında kolaylıkla süblimleşebilen bir bileşiğin faz diyagramı görülmektedir.

Süblimleştirme ile katıları saflaştırmada en kolay düzenek buzla soğutulan bir saat camı kapatılmış bir petri kabıdır.

 

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)
Bu Konuyu Sosyal Medyada Paylaş

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış.

Yorum Yaz

Yukarı Çık