DOLAR: 3.77 TL
EURO: 3.99 TL

İslamiyet Öncesinde Türk Devletlerinde Devlet Yönetimi Nasıldır?

14.05.2014
236 kez görüntülendi

İslamiyet Öncesinde Türk Devletlerinde Devlet Yönetimi Nasıldır?

İslam öncesi Türk devletleri nasıl yönetilirdi?

İslamiyet öncesi Türk devletleri boylar halinde örgütlenen federal bir yapıdadır. Hükümdarlık yetkisinin Tanrı’dan geldiğine inanılırdı. Hükümdarların kullandığı unvanlar ve hükümdarların görevleri ise şu şekildedir:

Hükümdar Unvanları

1. Kağan

2. Hakan

3. Yabgu

4. Hana

5. Şanyü

6. İdikut

7. ilteber

8. Tanhu

Hükümdarların Görevleri

Eski Türklerde siyasi nitelikteki oymak,siyasi-idari otoriteyi elinde tutan bir beyin otoritesi altında örgütlenmiş ve oymakların birleşmeleriyle de boy(ulus) oluşmuştur.Her boyun bir boy beyi bulunmaktadır.Boyların birleşmeleri ile il (devlet) örgütlenmiştir. Böylece en geniş örgütlenme olan il federatif bir yapıda belirmektedir.Eski Türk Devletlerinde görülen kuvvetli ademi merkeziyetçilik,aslında devletin ülkesinin iktidarı elinde tutan hanedanın mülkü sayılması ve ülkenin aile bireyleri arasında “ülüş” sisteminin gereği olark dağıtılmasından kaynaklanmaktadır.Türk Kağanları egemenlik hakkını doğrudan doğruya tanrıdan almışlardır.Ama Göktanrı hükmetme hakkını bir aileye vermiştir.Hakan ailesinin bütün erkekleri hükümdar olma hakkına sahiptirler.Bu anlayıştan dolayı eski Türk Devletlerinde hakanlar ülkelerini kardeşleri ve oğulları arasında bölüştürmüşlerdir. Bu sistem Türkler Müslüman olduktan sonrada kullanılmıştır. Göktanrının hükümdar ailesine tanıdığı hükmetme hakkı sülalenin kanuni meşruiyetini sağlar.Batı Dünyasında “kharizma” sözü ile ifade edilen ferdi kabiliyet ve üstünlük inancı sağlar.

Bu yapıya boylar konfederasyonu da diyebiliriz. Boy beyleri hakana tabidir.Hakanın kardeşi veya oğlu “Yabgu” sıfatı ile bir bölge veya boy beyleri üzerinde en yüksek memur olarak bulunur.Boy beyleri ve yabgular aslında hakanlığa bağlıdırlar ancak geniş yetkilere sahiptirler. Hükümdarların başlıca görevleri:

1. Orduyu komuta etmek

2. Töreyi uygulamak

3. Adaleti sağlamak

4. Halkı korumak

5. Toy düzenlemek


Hükümdarların görevleri eski Türk devletlerinde sosyal devlet anlayışının hakim olduğunu göstermektedir.

Hükümdarlık Belgeleri

Otağ (Hakan çadırı):Otağı yıkmak hükümdarlığa nihayet vermek manasına geldiği gibi,hakanın belki de hiç uğramadığı uzak köşelerde bu tahtlı sarayların mevcudiyeti bölgenin himaye altında olduğunu belgeler ve emniyeti garanti eder.

Örgin(Taht): Taht altındandı. Hükümdara mahsus olup,kanat eliglerine, küçük kağanlara,şadlarave diğer yüksek idare adamlarına devleti temsilen resmen hakan tarafından verilen tuğlar ;Göktürk,Uygur,Türgiş ve ihtimal Karluk devletlerinde tepesine altın bir kuşbaşı takılmak sureti ile belirlenirdi.Köbürge (davul) hakimiyet belgesi idi.Kotuz(Sorguç),hükümranlık sembolü olarak börke takılan küçük bir tutam yabani sığır ya da at kılı idi.

Tuğ,Bayrak,Küs,Tabel: Türklere göre “Bayraksız otağ,otağsız da bayrak olmaz”.Bayrak kökünü dinden ve sihirden alan bir bağımsızlık sembolüdür.Bu terimler özellikle Divan-ı Lugat’ül –Türk’e baktığımızda aynı anlamda kullanılıyordu.Türk hakanının yedi ve dokuz tuğu vardı.İnanışa gre yer ve gök yedi kattı ve diğer bir inanışa göre dokuz kattı.

Davul da tuğu tamamlayan bir alamettir. Savaştan ve büyük törenlerden önce Hanlık otağı kurulur,tuğ dikilir.Davul vurulmaya başlanır.

Kurultay

İlk Türk devletlerinde devlet işlerinin görüşülüp karara bağlandığı büyük meclise “Kurultay (Toy – Kengeş)” adı verilmiştir.

Meclis belli zamanlarda toplanır, devlet meselelerini görüşür ve karara bağlardı.

Kurultayda genellikle son söz hükümdara ait olduğundan meclis sadece danışma niteliğindedir.

Türk devletlerinde kurultay üyeleri içinde din adamlarının görülmemesi teokratik yapının olmadığının göstergesidir.

Haun adı verilen hükümdar eşleri de idarede söz sahibidir. Hatunların kurultaya katılma, elçi kabul edebilme gibi birtakım haklarının bulunması, Türklerde kadınlara değer verildiğinin bir göstergesidir.

Kurultay üyeleri

1. Hakan

2. Hatun (Katun)

3. Hanedan üyeleri

4. Boy beyleri

İslamiyet öncesi Türk devletlerinde yönetimle ilgili bazı kavramlar

Ayuki: Hükümet

Ağılığ: Hazine görevlisi

Aygucı: Vezir

Buyruk: Devlet bakanı, hükümet üyesi

Şad: Hanedan üyesi

Tamgacı (Bitigçi): Yazışmalardan sorumlu olan kişi

Tigin (Tekin): Kağan oğlu, şehzade

Tudun: Vali (Vergi memuru)

Yarlığ: Hükümdar emri

Apa: Sivil yönetici

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/10 (0 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0 (from 0 votes)
Bu Konuyu Sosyal Medyada Paylaş

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış.

Yorum Yaz

Yukarı Çık